YÜKLENİYOR

Aradığınız kelimeyi yazın

Kalp ve Damar Sağlığı V

Vaskülit Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir? 4.67/5 (3)

Vaskülit, kan damarlarının enflamasyonudur. Bunun sonucu olarak, kalınlaşma, zayıflama, daralma veya skarlaşma dahil olmak üzere kan damarı duvarlarında değişiklikler ortaya çıkar. Bu değişiklikler kan akışını kısıtlayabilir, organ ve doku hasarı ile sonuçlanabilir. Vaskülitin bir çok türü vardır ve çoğu da nadir görülür. Vaskülit sadece bir organı veya birkaçını etkileyebilir. Durum kısa süreli (akut) veya uzun süreli (kronik) olabilir.

Vaskülit Türleri

  • Behçet hastalığı
  • Buerger hastalığı
  • Churg-Strauss sendromu
  • Kriyoglobulinemi
  • Dev hücreli arterit
  • Poliangiitli granülomatozis
  • Henoch-Schonlein purpurası
  • Kawasaki hastalığı
  • Takayasu arteriti

Vaskülitin Belirtileri

Vaskülit belirtileri ve semptomları büyük ölçüde değişkendir ve genellikle vücuttaki kan akışının azalmasıyla ilişkilidir.

Vaskülitin genel belirtileri ve semptomları şunlardır:

  • Ateş
  • Baş ağrısı
  • Yorgunluk
  • Kilo kaybı
  • Vücuda yayılan ağrılar
  • Gece terlemeleri
  • İsilik
  • Uyuşma veya güçsüzlük gibi sinir problemleri

Diğer belirti ve bulgular sadece belirli vaskülit tipleriyle ilişkilidir. Semptomlar erken ve hızlı bir şekilde veya hastalığın daha sonraki aşamalarında gelişebilir.

  • Behçet hastalığı. Bu durum damarların iltihaplanmasına neden olur. Semptomlar ağız ve genital ülserler, göz iltihabı ve akne benzeri cilt lezyonlarını içerir.
  • Buerger hastalığı. Bu durum el ve ayaklardaki kan damarlarında enflamasyon ve pıhtılara neden olur ve bu bölgelerde ağrı ve ülserler ortaya çıkarır. Nadiren, Buerger hastalığı karın, beyin ve kalpte kan damarlarını etkileyebilir. Ayrıca bu hastalık tromboanjiit obliterans olarak da adlandırılır.
  • Churg-Strauss sendromu. Bu durum çok nadirdir. Özellikle akciğerleri, deriyi, böbrekleri, kalbi ve uzuvlardaki sinirleri etkiler. Semptomlar büyük ölçüde değişir ve astımı, deri değişimlerini, sinir ağrısını ve burun alerjilerini içerir.
  • Kriyoglobulinemi. Bu durum kandaki anormal proteinlerden kaynaklanır. Semptomlar arasında döküntü, eklem ağrısı, halsizlik ve uyuşukluk veya karıncalanma yer alır.
  • Dev hücreli arterit. Bu durum kafada bulunan atardamarların iltihaplanmasını ifade eder. Dev hücreli arterit baş ağrılarına, kafa derisinde hassasiyete, çene ağrılarına, bulanık veya çift görme ve hatta körlüğe neden olabilir. Ayrıca temporal arterit denir.
  • Poliangiitisli granülomatozis. Bu durum burun, sinüs, boğaz, akciğer ve böbreklerdeki kan damarlarının iltihaplanmasına neden olur. Semptomlar burun tıkanıklığı, sinüs enfeksiyonları, burun kanaması ve muhtemelen kan öksürmeyi içerir. Ancak çoğu insanda, hastalık ilerleyene kadar belirgin semptomlar görülmez.
  • Henoch-Schonlein purpurası (IgA vaskülit). Bu durum çocuklarda erişkinlerden daha yaygındır ve cildin, eklemlerin, bağırsak ve böbreklerin en küçük kan damarlarının (kılcal damarlar) iltihaplanmasına neden olur. Semptomları karın ağrısı, idrarda kan, eklem ağrısı ve kalçalarda veya bacakların alt bölgesinde döküntüdür.
  • Aşırı duyarlılık vasküliti. Bu duruma alerjik vaskülit denir. Bu vaskülit türünün birincil işareti genellikle alt bacaklarda ve ciltte oluşan kırmızı lekelerdir. Bir enfeksiyon veya ilaca karşı olumsuz bir reaksiyon ile tetiklenebilir.
  • Kawasaki hastalığı. Bu durum genellikle 5 yaşından küçük çocukları etkiler. Belirtiler ve semptomlar arasında ateş, isilik ve göz kızarıklığı bulunur. Mukokutanöz lenf nodu sendromu olarak da adlandırılır.
  • Mikroskobik poliangiitis. Bu vaskülit formu, genellikle böbreklerde, akciğerlerde veya sinirlerde bulunan küçük kan damarlarını etkiler. Karın ağrısı ve döküntü, ateş, kas ağrısı ve kilo kaybı gelişebilir. Akciğerler de etkilenirse, öksürükte kan görülebilir.
  • Poliarteritis nodosa. Bu vaskülit formu genellikle böbrekleri, sindirim sistemini, sinirleri ve cildi etkiler. Belirtiler ve semptomlar arasında döküntü, genel halsizlik, kilo kaybı, kas ve eklem ağrısı, yemek yedikten sonra karın ağrısı, yüksek tansiyon, kas ağrısı ve halsizlik ve böbrek sorunları sayılabilir.
  • Takayasu arteriti. Bu vaskülit formu, aort dahil olmak üzere vücuttaki daha büyük arterleri etkiler. Belirtiler ve semptomlar eklem ağrısı, nabız kaybı, yüksek tansiyon, gece terlemeleri, ateş, genel halsizlik, iştah kaybı, baş ağrısı ve görme değişikliklerini içerir.

Vaskülitin Nedenleri

Vaskülitin kesin nedeni tam olarak anlaşılamamıştır. Bazı türler bir kişinin genetik yapısı ile ilgilidir. Diğerleri, bağışıklık sisteminin kan damarı hücrelerine yanlışlıkla saldırmasından kaynaklanır. Bu bağışıklık sistemi reaksiyonu için olası tetikleyiciler şunlardır:

Vaskülit tarafından etkilenen kan damarları kanayabilir veya iltihaplanabilir. Enflamasyon, kan damarı duvarının katmanlarının kalınlaşmasına neden olabilir. Bu, kan damarlarını daraltarak, vücudun doku ve organlarına ulaşan kan miktarını ve dolayısıyla oksijen ve yaşamsal besin maddelerini azaltır.

Vaskülitin Teşhisi

Vaskülit bir çok farklı nedenden kaynaklanıyor olabileceği için, doktorun yapacağı tanı işlemleri hem teşhis hem de olası diğer nedenleri eleme sistemine dayanacaktır. Teşhis ve diğer hastalıkları elemek için şunlardan faydalanılır:

  • Kan testleri. Bu testler, yüksek düzeyde C-reaktif protein (CRP) gibi kanda enflamasyon belirtileri arar. Tam bir kan hücresi sayımı, kanda yeterli miktarda kırmızı kan hücresine olup olmadığını ortaya çıkarır. Bunlarla beraber, Anti-nötrofil sitoplazmik antikor testi gibi belirli antikorları arayan kan testleri, vaskülit tanısına yardımcı olabilir.
  • İdrar testleri. Bu testler idrarda kırmızı kan hücresi olup olmadığını veya tıbbi bir soruna işaret eden idrarda protein olup olmadığını gösterir.
  • Görüntüleme testleri. Noninvaziv görüntüleme teknikleri, vaskülitin hangi kan damarlarını ve organlarının etkilendiğini belirlemeye yardımcı olabilir. Ayrıca, verilen tedaviye olumlu yanıt verilip verilmediğinin tespiti için de kullanılır. Vaskülit için görüntüleme testleri röntgen, ultrason, bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MRI) ve pozitron emisyon tomografisini (PET) içerir.
  •  Anjiyografi. Bu prosedür sırasında, ince bir pipeti andıran esnek bir kateter, büyük bir arter veya damara sokulur. Ardından, kateter içine özel bir boya (kontrast madde) enjekte edilir ve boya arteri ya da damarı doldururken röntgen çekilir. Böylece kan damarlarınızın ana hatları, ortaya çıkan röntgen sonuçlarında görülebilir.

Vaskülitin Tedavisi

Tedavi, enflamasyonu ilaçlarla kontrol etmeye ve vasküliti tetikleyen altta yatan herhangi bir hastalığı çözmeye odaklanır. Vaskülit için iki tedavi 2 aşamadan oluşur. Öncelikle enflamasyon durdurulur ve ardından nüksetmeyi önlemek için bakım tedavisine geçilir. Bazı kişilerde tedavi başarılı olur ve ara ara ortaya çıkan alevlenmeler dışında bir sorun yaşamazlar. Ancak bazı vaskülitlerde ise sürekli tedavi gerektiren durumlar ortaya çıkabilir.

İlaç Tedavisi 

Enflamasyonu kontrol altına almak için doktorunuz prednizon veya metilprednizolon gibi bir kortikosteroid (kortizon) ilacı reçete edebilir. Kortikosteroidlerin yan etkileri, özellikle de uzun bir süre aldığınız takdirde şiddetli olabilir. Olası yan etkiler kilo alımı, diyabet ve kemik erimesini (osteoporoz) içerir. Uzun süreli (bakım) tedavi için kortikosteroid gerekiyorsa, muhtemelen mümkün olan en düşük doz reçete edilecektir.

Enflamasyonu kontrol etmek için kortikosteroidlerle birlikte başka ilaçlar da verilebilir, böylece kortikosteroidlerin dozu daha hızlı bir şekilde azaltılabilir. Bu ilaçlar bazen steroid koruyucu olarak adlandırılır ve includemethotrexate, azatioprin, mikofenolat, veya siklofosfamid olabilir.

Bunlar dışında ihtiyacınız olan belirli ilaçlar, sahip olduğunuz vaskülitin türüne ve şiddetine, hangi organların dahil olduğuna ve sahip olduğunuz diğer tıbbi sorunlara bağlıdır ve doktorunuz tarafından değerlendirilecektir.

Ameliyat

Bazen vaskülit, bir kan damarının duvarında bir balon benzeri çıkıntının (anevrizma) oluşmasına neden olur. Bu şişliğin ameliyat ile yok edilmesi gerekebilir.


 

Yazının içeriğini faydalı buldunuz mu?

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll Up
Menü başlıklarının alt başlıklarını görmek için yanlarındaki oklara basabilirsiniz.