YÜKLENİYOR

Aradığınız kelimeyi yazın

M Otoimmün Hastalıklar

Multipl Skleroz Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir? 5/5 (1)

Multipl skleroz (MS), beyin ve / veya omuriliği etkileyebilen, görme, kol veya bacak hareketleri, his veya denge ile ilgili sorunlar da dahil olmak üzere çok çeşitli potansiyel semptomlara neden olan otoimmün bir hastalıktır. MS hayat boyu süren bir hastalıktır ve ciddi sakatlığa neden olabilir. Ancak vakıaların çoğunda semptomların tedavi edilmesi mümkündür. Hastalık genellikle 20’li ve 30’lu yaşlarda teşhis edilir ve kadınlarda erkeklere göre daha yaygındır.

Multipl Skleroz Belirtileri

MS, vücudun bir çok yerini etkileyebilen bir hastalıktır ve  bir çok insanda farklı belirtiler gösterir. Bununla beraber, bazı insanlarda belirtiler yavaş yavaş gelişirken, bazılarında da belirtiler zaman içinde gelir ve kaybolur. Belirtilerin nüksettiği veya söndüğü dönemler görülür.

Yorgunluk

Yorgun hissetmek MS’in en yaygın ve sorunlu belirtilerinden biridir. MS hastaları günlük rutin aktivitelerini dahi yerine getirmekte zorlanacak kadar yorgun hissedebilirler.

Görme Sorunları

Dört MS hastasından birinde göz (optik nörit) ile ilgili sorunlar ortaya çıkar. Bu sorunlar şunlardan biri veya bir kaçı olabilir:

  • Bir kaç gün veya hafta sürebilen, etkilenen gözde geçici görme kaybı
  • Renk körlüğü
  • Gözlerde ağrı
  • Göz bebekleri hareket ettirildiğinde ışık çakması
  • Çift görme
  • Kontrolsüz göz hareketleri

Anormal Hisler

Bu durum genellikle kollarda veya ayaklarda oluşan uyuşma ve karıncalanma halini ifade eder ve MS hastalarında yoğun olarak görülür.

Kas Spazmları, Tutulmaları ve Güçsüzlükleri

MS kaslarda kasılma, spazm yaratabilir, hareket ettirmenizi zorlaştırabilir ve kaslarınızı güçsüzleştirebilir.

Hareket Sorunları

Eğer yukarıda bahsedilen kas sorunları mevcutsa, yürümek ve hareket etmek zorlaşabilir. Bu yüzden MS hastaları denge ve koordinasyon sorunları yaşayabilir, kol ve bacak uzuvlarında titreme görülebilir ve baş dönmesi sorunları yaşayabilir.

Ağrı

Bazı MS’li hastalar vücutlarının çeşitli yerlerinde ağrı/acı yaşayabilir. Bu ağrılar 2 temel sebebe dayanır:

• MS nedeniyle ortaya çıkan ağrı (nöropatik ağrı): Bu ağrı MS’in sinir sistemine verdiği zarardan dolayı ortaya çıkar. Yüzde, gövde kısmında ve uzuvlarda bıçak batıyormuş gibi veya yanma şeklinde ağrı ve acılar görülebilir. Kas spazmları da zaman zaman ağrılı olabilir.

• Kas-iskelet ağrıları: Özellikle yürümekte ve ayakta durmakta zorlanan MS hastalarında sırt, boyun ve eklem ağrıları görülebilir.

Düşünme, Öğrenme Sorunları

Bazı MS hastaları yeni şeyleri öğrenmekte, hatırlamakta ve düşünmekte zorluk yaşayabilirler, buna bilişsel işlev bozukluğu adı verilir. Bu durumda hastalar, dikkatlerini toplamakta, fikir yürütmekte, kelimeleri hatırlamakta zorlanırlar.

Mental Sağlık Sorunları

Bir çok MS hastası aynı zamanda depresyon ve anskiyete yaşayabilirler. Ancak bu durumun direkt olarak MS yüzünden mi, yoksa hastalığın zorluğundan yaşanan duygu durumları ile mi ilgisi olduğu henüz bilinmiyor.

Cinsel Problemler

Erkek MS hastaları için sertleşme bozukluğu sık görülen bir sourundur. Bununla beraber, boşalma sorunları da görülür. Kadın MS hastaları için ise orgazm olamama sorunları ortaya çıkar.

Mesane Sorunları

MS’li hastalarda mesane kaynaklı sorunlar da sık sık görülür.  Bu sorunlara, sık sık idrara çıkma, mesaneyi tam olarak boşaltmada zorluk, geceleri sık sık tuvalete kalkma ve tekrar eden idrar yolu enfeksiyonu dahildir.

Bağırsak Sorunları

Kabızlık MS’li hastalarda en çok görülen bağırsak sorunudur.

Konuşma ve Yutma Güçlüğü

MS’li hastlarda zaman zaman yutmada güçlük (disfaji) ve kelimeleri söylemede güçlük (dizartri) görülebilir.

Önemli Not: Bu sayılan belirtiler, MS dışında bir çok hastalıkta, farklı ilaç kullanımında da görülebilen belirtilerdir, lütfen sadece burada yazılan belirtilerden yola çıkarak, kendinize hastalık teşhisi koymayın. MS, sizin kendi kendinize teşhisini koyabileceğiniz bir hastalık değildir.

Multipl Skleroz Nedenleri

MS bir otoimmün hastalık olduğu için, her otoimmün hastalıkta olduğu gibi, bağışıklık sisteminin kendi organlarına ve hücrelerine saldırması sonucu oluşuyor. MS durumunda ise, bağışıklık sisteminin beyindeki ve/veya omurilikteki miyelin kılıfına (sinirleri koruyan katman) saldırması sonucu bu hastalık ortaya çıkıyor. Bu saldırı sonucu miyelin kılıfında küçük parçalar halinde enflamasyonlar oluşuyor. Bu oluşan enflamasyon, sinirler aracılığı ile vücudun içinde gezen mesajların bozulmasına sebep oluyor. Bu bozulma iletilen mesajın tamamen kaybolması, yavaşlaması veya yanlış yere iletilmesi şeklinde ortaya çıkabiliyor.

Neden bir insanda MS geliştiği ise kesin olarak bilinmiyor. Bunun hastaların yaptıkları bir şey ile bağlantılı olduğu düşünülmüyor ve önlenmesinin mümkün olup olmadığına dair bir tıbbi bilgi de mevcut değil.  Ancak şu ana kadar yapılan araştırmalara göre, bir takım genetik ve çevresel faktörlerin bir bileşimi sonucu hastalığın ortaya çıkması olası görülüyor.

Genetik Faktörler

MS birebir genetik olarak aktarılan bir hastalık değil ancak birbirine akraba olan insanların birinde MS ortaya çıkmışsa, diğerinde de gelişme olasılığı az olmakla beraber, mevcut. MS’li bir kişinin kardeşlerinde veya çocuklarında MS gelişmesi riski %2-3 arasında görülüyor.

Çevresel Faktörler

Güneş ışığı ve D vitamini eksikliği: MS az güneş alan ülkelerde daha sık görülüyor ve bu durum güneş ışığına daha az maruz kalmak ve D vitamini eksikliğinin hastalıkta bir faktör olabileceğini düşündürüyor.

Sigara içmek: Sigara içen insanların MS’e yakalanma riski, içmeyenlere göre 2 kat fazladır.

Viral enfeksiyonlar: Özellikle Epstein-Barr virüsünün neden olduğu enfeksiyonların bağışıklık sistemini tetikleyerek MS’e yol açabileceği düşünülüyor. Ancak hatırlatmakta fayda var, her Epstein-Barr virüsü nedeniyle oluşan enfeksiyon sonrası MS gelişmiyor.

Multipl Skleroz Teşhisi

MS teşhisi zaman alan bir süreçtir çünkü tek başına hastalığı kesin olarak teşhis eden bir yöntem bulunmamaktadır. Aynı zamanda sadece bir kere MS’e benzer bir atak geçirmiş kişiler de mevcuttur, böyle durumlarda bu atakların en az iki kere oluşmuş olması aranır. MS teşhisi için birden fazla test kullanılır.

MR Taraması

MR, vücudun belli bir kısmının güçlü manyetik alanlar ve radyo dalgaları kullanılarak görüntülenmesidir. MS için yapılan MR taramasında beyin ve omurilikteki miyelin kılıfında bir hasar olup olmadığına bakılır. Eğer bir hasar görülürse, bu MS teşhisini kolaylaştırır.

Uyarılmış Potansiyel Testi

Birden fazla uyarılmış potansiyel testi vardır ancak MS şüphesinde yapılan test gözlerin ne kadar iyi çalıştığını ölçer. Bu testte, hastanın kafasına elektrodlar yerleştirilir, kişiye ışık paternleri gösterilerek beyinde oluşan akımlar incelenir ve beynin gelen mesajları hangi sürede aldığı tespit edilmeye çalışılır. Bu testte bir ağrı veya acı hissetmezsiniz.

Lomber Ponksiyon

Lomber ponksiyon (lumber puncture), sırtın alt kısmına bir iğne ile girilerek omurilik sıvısından bir örnek alınması işlemidir. Bu işlem sırasında kişi uyanık kalır ancak iğne ile girilecek kısım uyuşturularak yaplıır, o yüzden görece acısızdır. Bu işlem hastanın sağlığında herhangi bir tehlike oluşturmaz.

MS şüphesi ile yapılan lomber ponksiyonda omurilik sıvısında, bağışıklık sisteminin beyinde ve omurilikte bulunan bir hastalığa karşı savaştığını gösteren bağışıklık hücreleri ve antikorlar olup olmadığına bakılır.

Kan Testleri

MS hastalığı teşhisi sürecinde kan testleri genellikle vitamin eksikliği veya nöromiyelitis optika gibi diğer olası hastalıkları elemek için kullanılır.

Multipl Skleroz Tedavisi

MS hastalığını tamamen iyileştirecek bir tedavi yoktur ancak bir takım ilaçlar ile semptomlar kontrol altına alınabilir. Bu yüzden MS tedavisi, hastanın yaşadığı semptomlar ile yakından ilgilidir. Örneğin kas spazmları için egzersiz programları ve FTR önerilirken, anksiyete veya depresyon gibi duygusal belirtiler için antidepresanlar kullanılır.

Ancak genel olarak, yaşanan belirtilerin nüksetmesi durumunda steroid tedavisi verilir. Bu tedavi kısa süreli olur ve nükseden belirtilerden hızlı bir şekilde ortadan kalkmasına yardımcı olur. Ancak bu tedavi belirtilerin yeniden nüksetmesini veya hastalığın uzun vadede kötüleşmesini engellemez. Bununla beraber, bir takım yan etkileri nedeniyle steroid kullanımının eğer mümkünse senede 3 defadan fazla olması önerilmez.

MS için steroid dışında kullanılan bir takım başka ilaçlar da vardır. MS semptomlarına ve hastalığın evresine göre buna doktorunuz karar verecektir.


 

Yazının içeriğini faydalı buldunuz mu?

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll Up
Menü başlıklarının alt başlıklarını görmek için yanlarındaki oklara basabilirsiniz.