YÜKLENİYOR

Aradığınız kelimeyi yazın

L Otoimmün Hastalıklar Sağlık

Lupus: Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir? 5/5 (2)

Bağışıklık sistemimiz vücuda giren yabancı bakteri ve virüsler ile mücadele etmek için programlanmıştır. Ancak bazen bağışıklık sistemi kendi organ ve hüclerini yabancı zannederek onlarla da savaşmaya başlar. Bu duruma otoimmün hastalıklar adı verilir, yani bağışıklık (immün) sisteminin neden olduğu hastalıklar.

Sistemik Lupus Eritematozus (SLE) de bu otoimmun hastalıklarından biridir. Lupus kelimesi benzer semptomları gösteren hastalıkları tanımlayan şemsiye bir terimdir ancak günümüzde lupus dendiğinde çoğu zaman SLE kastedilmektedir. SLE alevlenme atakları olan kronik bir hastalıktır ancak çoğu lupuslu insan tedavi ile normal hayatına devam eder.

Lupusun Belirtileri

Lupusun belirtleri herkeste aynı şekilde kendisini göstermemekle beraber, genel olarak belirtileri arasında şunlar bulunur:

  • Aşırı yorgunluk
  • Eklem ağrısı
  • Eklemlerde şişkinlik
  • Saç kaybı
  • Burun ve yanak üzerinde olan ve “kelebek döküntüsü” adı verilen kızarıklıklar
  • Anemi (kansızlık)
  • Baş ağrısı
  • 37.7 °C’nin üstünde ateş
  • Işığa duyarlılık
  • Kan pıhtılaşma sorunları
  • Soğuk havada parmak uçlarının morarması veya beyazlaşması (Raynaud Fenomeni)

Bu belirtiler ile beraber böbrek, deri, kalp gibi hastalığın saldırdığı organa özgü belirtiler de görülebilir.

Lupusun Nedenleri

Diğer tüm otoimmün hastalıklarda olduğu gibi lupusun neden ortaya çıktığı bilinmiyor. Ancak aşağıdaki durumların tetikleyebileceği düşünülüyor:

  • Genetik – Bu konuda bilimsel bir kanıt olmamasına rağmen lupusu olanların ailelerinde başka otoimmun hastalıklar olması, işin genetik kısmını güçlendiriyor
  • Çevresel Etkenler – Bunların arasında ultraviyole ışınlar, bir takım ilaçlar, virüsler, stres sayılabilir
  • Cinsiyet ve Hormonlar – Lupus her iki cinsi de etkilese de, lupus hastalarının çoğunluğunu kadınların oluşturması ve lupuslu kadınların da özellikle hamilelik ve adet dönemlerinde daha ağır lupus belirtileri göstermeleri nedeniyle bu hastalığın östrojen hormonu ile bir bağlantısı olduğunu düşündürüyor. Ancak bu konuda henüz kanıtlanmış bir çalışma yok.

Lupus Nasıl Teşhis Edilir?

Lupusta ortaya çıkan belirtiler aynı zamanda başka hastalıkların da belirtisi olabileceğinden bu hastalığın teşhisini koymak kolay değildir. Genel kabul görmüş teoriye göre lupus teşhisi koyabilmek için aşağıdaki belirtilerden en az 4 tanesinin aynı anda veya üst üste gelişmesi gerekir:

  1. Yanaklar ve burunda oluşan kelebek şeklinde döküntü
  2. Yara izine neden olan kırmızı, pullu lekeler
  3. Işığa duyarlılık
  4. Ağızda oluşan yaralar
  5. Eklemlerin şişmesi, ağrıması ve kızarması (Artrit)
  6. Böbrek sorunları – idrarda fazla protein veya alyuvar bulunması
  7.  Nörolojik sorunlar – nöbet veya psikoz 
  8. Akciğerlerin veya kalbin zarında enflamasyon
  9. Kan sorunları – kanda düşük sayıda akyuvar, alyuvar veya lenfosit bulunması
  10. Bağışıklık sistemi sorunları – kanda bir takım antikorların bulunması
  11. ANA testinin pozitif çıkması

Ana Testi Nedir?

ANA (Antinükleer Antikor) testi, lupus da dahil olmak üzere otoimmün hastalıkları saptamak için kullanılan hassas bir tarama yöntemidir. Kanda antinükleer antikor bulunması o kişinin bağışıklık sisteminin kendi aleyhine çalıştığı, dolayısıyla bir otoimmün hastalığın olabileceğini gösterir. ANA testi kişinin kanından alınan bir numune üzerinde yapılır. Test, antikorların kuvvetini, antikorlardan arındırılmış bir numune almak için kişinin kanının kaç kere seyreltilmesi gerektiğini ölçerek belirler.

ANA testi tek başına lupusun teşhisini koymak için yeterli değildir. Bu testin pozitif çıkması kişide bir otoimmün hastalığı olabileceğini gösterir ancak lupus teşhisi için pozitif ANA testinin yanına yukarıda belirtilen semptomlardan 3 tane daha eklenmesi gerekir. Bu belirtiler yok ise, ANA testinin pozitif çıkması tek başına hem lupus hem de diğer otoimmün hastalıklar için yeterli değildir.

Lupus Nasıl Tedavi Edilir?

Lupusu tamamen ortadan kaldıran bir tedavi yöntemi henüz bulunmamaktadır. Lupus tedavisinin temel amacı belirtileri hafifletmek ve hastalığın ilerlemesini engellemektir.  Tedavi, hastalığın ne kadar ilerlemiş olduğuna ve vücudun hangi bölgelerinin etkilendiğine göre belirlenir. Kullanılan ilaçlar genel olarak şunlardır:

  • Eklem sorunları için anti-enflamatuar ilaçlar
  • Döküntü ve kızarıklar için steroid kremler
  • Bağışıklık sistemini baskılamak için kortikosteroidler
  • Daha ilerlemiş durumlar için bağışıklık sistemini baskılayan daha ileri düzeyde ilaçlar 

Lupusun Komplikasyonları Nedir?

Lupus kontrol altına alınmadığı zaman çok ciddi komplikasyonlara sebep olabilir. O yüzden hastalığın uzman hekimler nezaretinde kontrol altında tutulması çok kritiktir. Lupusun uzun vadeli komplikasyonları arasında şunlar bulunur:

  • Kan damarlarının enflamasyonu (Vaskulit)
  • Kalpte enflamasyon (Perikardit)
  • Kalp krizi
  • Felç
  • Hafıza sorunları
  • Nöbetler
  • Akciğer zarı iltihabı (Plörezi)
  • Böbreklerde enflamasyon
  • Böbreklerin işlevinin azalması veya tamamen bitmesi

Lupusla Beraber Yaşamak

Lupusun nasıl seyredeceği etkilenen organlara ve belirtilerin ciddiyetine bağlı olarak değişir. Hastalık, belirtilerin çok yoğun olarak yaşandığı alevlenme dönemleri ve daha az veya hiç yaşanmadığı remisyon (sönme) dönemlerini içerir. Lupus hastalarının çoğunun, özellikle de doktorlarının talimatlarını ve tedavi planlarını izledikleri takdirde, normal bir ömür süresi olması beklenir.


 

Yazının içeriğini faydalı buldunuz mu?

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll Up
Menü başlıklarının alt başlıklarını görmek için yanlarındaki oklara basabilirsiniz.