YÜKLENİYOR

Aradığınız kelimeyi yazın

L Laktoz intoleransı Sağlık Sindirim Hastalıkları

Laktoz İntoleransı Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir? 5/5 (1)

Laktoz, süt ve süt ürünlerinde bulunan bir tür şekerdir. Çoğu yiyeceğin sindiriminin ve besleyici emilimin gerçekleştiği organ olan ince bağırsaklar, laktozu parçalamak için laktaz adı verilen bir enzim salgılar ve bu enzim laktozu glukoz ve galaktoz olarak parçalara ayırır. Vücut daha sonra bu basit şekerleri kana karıştırır. Laktoz intoleransı olan kişilerde ise, ince bağırsak yeterince laktaz enzimi üretemez ve dolayısıyla vücuda giren laktozun tamamı sindirilemez.

Laktoz İntoleransı Nedenleri

Laktaz enzimi eksikliği ve laktozun kötü emilimi, laktoz intoleransına yol açabilir:

Laktaz Eksikliği: Laktaz eksikliği olan insanlarda, ince bağırsak yeterince laktaz enzimi üretemez ve laktozun önemli bir kısmı sindirilemez.

Laktozun Kötü Emilimi: Laktaz eksikliği laktozun kötü emilimine neden olabilir.  Laktozun kötü emiliminde, sindirilmemiş laktoz kalın bağırsağa geçer. Kalın bağırsakta sindirilmemiş laktoz parçalara ayrılır ve sıvı ve gaz ortaya çıkarır.

Laktoz İntoleransı Türleri

Primer Laktaz Eksikliği

Bu, en yaygın laktaz eksikliği türüdür. Bu durumdaki insanlarda, laktaz enzimi üretimi zaman içinde azalır. Bu azalma genelde 2 yaşında başlar. Ancak bu durumun semptomları ergenlik veya erişkinlik dönemine kadar ortaya çıkmayabilir. Araştırmalar, bazı insanların laktaz eksikiliğini ebeveynlerinden aldıkları bir genden dolayı yaşadıklarını ortaya çıkardı.

Sekonder Laktaz Eksikliği

Bu durum ince bağırsakta oluşan yaralanma sonucu ortaya çıkar. Enfeksiyon, hastalıklar veya diğer sorunlar ince bağırsağa zarar verebilir. Bu altta yatan sebebin tedavi edilmesi laktoz intoleransını da iyileştirir.

Gelişimsel Laktaz Eksikliği

Bu durum prematüre doğmuş bebeklerde ortaya çıkar ve doğumdan kısa bir süre sonra düzelir.

Doğuştan Laktaz Eksikliği

Bu durumda, doğuştan itibaren ince bağırsak neredeyse hiç laktaz üretemez ve çok ender rastlanan genetik bir durumdur.

Laktoz İntoleransının Belirtileri

Belirtiler süt veya süt ürünlerini tükettikten 30 dakika ile 2 saat sonrasında ortaya çıkar. Belirtilerin ciddiyeti tüketilen laktoz miktarına ve o kişinin vücudunun laktoz tolore edebilme miktarına göre değişir.

  • Karında şişlik
  • Karın ağrısı
  • İshal
  • Gaz
  • Mide bulantısı

Laktoz İntoleransı Teşhisi

Laktoz intoleransı teşhisinde hastanın öyküsü ve  belirtileri dinlenir, fiziksel muayene yapılır ve bir takım testler ile teşhis konulur.

Fiziksel Muayene

Fiziksel muayenede doktorunuz karında şişlik olup olmadığına bakacak, steteskop ile karın içindeki sesleri dinleyecek ve karına yavaşça vurarak hassasiyet ve ağrı olup olmadığına bakacaktır. Eğer laktoz intoleransından şüpheleniyorsa, dokorunuz bir süre tüm süt ve süt ürünlerini kesmenizi ve belirtilerde bir iyileşme olup olmadığını görmek isteyebilir. Eğer belirtiler iyileşirse, bu durumda laktoz intoleransı teşhisi konulur.

Testler

Hidrojen Nefes Testi: Bu test kişinin nefesindeki hidrojen miktarını ölçer. Normalde, bir kişi laktoz içeren bir ürünü sindirdiğinde nefesinde çok az miktarda hidrojen bulunur. Ancak laktoz intoleransı durumlarında, sindirilemeyen laktoz yüksek miktarda hidrojen üretir. Bu test için hastaya içinde belli bir miktar laktoz içeren bir sıvı içirilir ve balona benzer bir kaba üflemesi istenir.

Dışkı Asitlik Testi: Sindirilemeyen laktoz laktik asit ve başka yağlı asitler üretir. Bu test genelde bebeklere ve küçük çocuklara yapılır ve dışkıdaki asitlik miktarı ölçülür.

Laktoz İntoleransı Nasıl Tedavi Edilir?

Bir çok insan, beslenme rutinindeki laktoz miktarını azaltarak veya tamamen keserek laktoz intoleransını kontrol altına alabilir.  Sekonder laktaz eksikliği durumlarında, altta yatan nedeninin bulunup tedavi edilmesi laktoz intoleransını da düzeltir. Ancak, primer ve doğuştan gelen laktaz eksikliğinde, vücudun laktaz üretme kapasitesi dışarıdan müdahale ile arttırılamaz. Bu yüzden bu kişilerin beslenme sırasında aldıkları laktozu kontrol altına almaları gerekir.

Laktoz İntoleransında Beslenme

Laktoz intoleransından muzdarip kişiler, besleme rutinlerinden yapacakları bir takım değişiklikler ile bu durumu kontrol altına alabilirler. Ancak bu değişiklikler sırasında vücudun ihtiyacı olan besin maddelerinin de alınıyor olmasına dikkat edilmesi gerelir.

Süt ve Süt Ürünleri

Süt ve süt ürünlerini tamamen beslenme düzeninden çıkarmak bir opsiyondur ancak bu ürünlerden az miktarda yavaş yavaş beslenme düzenine katmak, vücudun toleransını arttırabilir. Süt ve süt ürünlerini tek başına tüketmek yerine, bir yemekle beraber tüketmek bir çok insan için daha tolore edilir bir durumdur. Örneğin, sütü yulaf ezmesiyle beraber yemek, peyniri ekmek ile beraber yemek belirtileri azaltabilir. Bununla beraber, laktoz intoleransı olan insanlar sert peynirleri diğerlerine göre daha fazla tolore edebilirler. Süt ve yoğurtta benzer miktarlarda laktoz bulunmasına rağmen, genelde yoğurt süte göre daha fazla tolore edilir.

Laktozsuz Süt Ürünleri

Laktozsuz süt ürünlerini artık bir çok markette bulmak mümkün ve bu ürünlerin besleyici değerleri diğer normal süt ve süt ürünleriyle aynıdır. Normal bir sütün laktozsuz hale getirilmesi için üretim aşamasında sütün içine laktaz enzimi eklenir ve bu enzim sütteki laktozu parçalar. Bu şekilde sütteki laktoz elimine edilmiş olur.  Ancak laktozsuz sütlerin bu işlemden dolayı tatları normal süte göre biraz daha tatlı olabilir.

Dışarıdan Laktaz Takviyesi

Süt ve süt ürünlerini tüketirken laktaz tabletlerini veya damlalarını da kullanabilirsiniz. Bu tablet veya damlalar içerdikleri laktaz enzimi ile vücuda giren laktozu sindirmeye yardımcı olurlar. Ancak bu takviyeleri doktorunuzla konuşmadan kullanmayınız.

Kalsiyum ve D Vitamini

Eğer süt ve süt ürünleri çok az veya hiç tüketilmiyorsa, kalsiyumun diğer besin kaynaklarından alınması gerekir. Önemli kalsiyum kaynakları arasında, sardalya, somon, ton balığı, ıspanak, brokoli, marul, soya sütü bulunur.

D vitamini ise vücudun kalsiyumu kullanabilmesi için gereklidir. Laktoz intoleransı olan bazı insanlarda D vitamini eksikliği de görülebilir. En önemli D vitamini kaynakları somon balığı, ton balığı, yumurta ve ciğerdir. Bunlarla beraber, eğer doktorunuz uygun gördüyse, D vitamini tablet ve damlalarını da kullanabilirsiniz.

Hangi Ürünlerde Laktoz Bulunur?

Laktoz bir çok yiyecekte ve bazı ilaçlarda bulunur.

Yiyecekler

Laktoz öncelikli olarak tüm süt ve süt ürünlerinde bulunur. Ancak bunların dışındaki dondurulmuş, paketlenmiş, konserve ürünlerde de laktoz bulunur. Eğer laktoz tüketimi sonrası ciddi belirtiler yaşıyorsanız aşağıdaki ürünlerde laktoz bulunduğunu dikkate alın:

  • Ekmek ve diğer fırınlanmış ürünler
  • Bisküvi, waffle, kurabiye
  • İşlenmiş kahvaltı yulaf ezmeleri
  • Patates cipsi, mısır cipsi ve diğer işlenmiş çerezler
  • Sosis, sucuk gibi işlem görmüş etler
  • Margarinler
  • Salata sosları
  • Protein tozları ve diğer protein ürünleri
  • Kahve kremaları

Ürünlerin etiketlerinde şunların varlığı halinde o ürünün içinde laktoz olduğundan emin olabilirsiniz:

  • Süt
  • Laktoz
  • Peynir altı suyu
  • Kaymak
  • Süt tozu

İlaçlar

Hem reçeteli, hem de reçetesiz satılan bazı ilaçların içeriğinde laktoz bulunur. Bunlara örnek olarak doğum kontrol hapları ve mide asidi için alınan ilaçlar gösterilebilir. Eğer laktoz intoleransınız varsa, ilaçları almadan önce prospektüslerini kontrol etmenizde fayda vardır; laktoz içeren ilaçlar için laktoz uyarısı prospektüste bulunur.


 

Yazının içeriğini faydalı buldunuz mu?

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll Up
Menü başlıklarının alt başlıklarını görmek için yanlarındaki oklara basabilirsiniz.