YÜKLENİYOR

Aradığınız kelimeyi yazın

A Alerji Astım

Astım Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir? 5/5 (3)

Astım, ciğerlere hava taşıyan hava yollarını etkileyen kronik bir hastalıktır. Herhangi bir tetikleyiciye maruz kalınca veya rastgele zamanlarda solunum yollarının iç duvarları şişer veya iltihaplanır. Bu şişme veya enflamasyon, solunum yollarını tahrişe karşı aşırı hassas hale getirir ve alerjik reaksiyona duyarlılığını artırır. Enflamasyon, hava yollarının daralmasına neden olduğundan, hem akciğerlere giden, hem de giden hava miktarı azalır. Bu daralmanın belirtileri, hırıltılı solunum, göğüste sıkışma/daralma, nefes alma sorunları ve öksürüktür. Bu belirtiler genelde gece ve sabah saaterinde daha yoğun yaşanır. Astım tamamen iyileştirilemez ancak belirtileri kontrol altına alınabilir.

Astım Çeşitleri

Çocuk Yaşta Ortaya Çıkan Astım

Bazı çocuklar küçük yaşta astım olabilirler. Bu tip astım, çevredeki yaygın alerjenlere çocuğun duyarlı hale gelmesiyle oluşur. Bu duyarlılığın nedeni tam olarak bilinmemekle beraber, genetik nedenlerden dolayı olduğu düşünülüyor. Bu tür astımların çoğu ergenlik ve devam yaşlarda kendiliğinden ortadan kalkar.

Yetişkin Yaşta Ortaya Çıkan Astım

20 yaşından sonra başlayan astımlar bu gruba girer ve kadınları erkeklere göre daha çok etkiler. Bu tür astımların %50’sinin alerji kaynaklı ortaya çıktığı tahmin ediliyor. Bazı plastiklerde, metallerde, ilaçlarda veya odun tozundaki parçacıklara veya kimyasallara maruz kalma da erişkinlerde başlayan astıma neden olabilir.

Egzersize Bağlı Astım

Bir egzersiz sırasında veya sonrasında öksürüyorsanız, hırıltılı nefes alıyorsanız veya nefessiz kalıyorsanız egzersize bağlı astım sorunu yaşıyor olabilirsiniz. Bu durumu vücudunuz hamlamış haldeyken yaptığınız yoğun egzersiz ile karıştırmayın, uzun süredir spor yapmıyorsanız ve 10 dakika hızlı tempoda koşarsanız, bu koşunun sonunda nefessiz kalmanız doğaldır. Ancak, böyle bir durum olmamasına rağmen, yine de astım belirtileri yaşıyorsanız o zaman sorununuz egzersize bağlı astım olabilir. Diğer astım türlerinde olduğu gibi, egzersize bağlı astım sorunundan muzdarip bir kişinin de nefes yolları enflamasyona bağlı olarak daralır ve dolayısıyla nefes alıp vermek zorlaşır. Ancak düzgün bir tedavi ile bu sorunun önüne geçilebilir ve dilediğiniz kadar egzersiz yapabilirsiniz. Son olarak, diğer astım türlerinden muzdarip kişilerin %80’i egzersiz yaparken de zorlanır ancak egzersize bağlı astımın farkı, diğer zamanlarda astım belirtileri yaşanmıyor olmasıdır.

Öksürüğe Bağlı Astım

Öksürüğe bağlı astım teşhis edilmesi en zor astım türlerinden biridir zira öksürük kronik bronşit, geniz akıntısı ve sinüs sorunları gibi bir çok başka durumun da belirtisidir. Bu astım türünde, diğer astım belirtileri ortaya çıkmadan, sadece öksürük görülebilir. Bu öksürük gün içinde her zaman başlayabilir ve gece ortaya çıkarsa, kişiyi uyandırabilir.

Mesleki Astım

Bu tip astım, hastanın çalışma alanında bulunan bir şey tarafından tetiklenir. Kimyasallar, buharlar, gazlar, duman, toz veya diğer parçacıklar gibi faktörler astımı tetikleyebilir. Aynı zamanda bir virüs (grip), küf, hayvan ürünleri, polen, nem ve sıcaklıktan da kaynaklanıyor olabilir. Mesleki astım, kişi yeni bir işe başladıktan kısa süre sonra ortaya çıkar ve bu işi bıraktıktan kısa bir süre sonra kaybolur.

Gece Astımı

Bu astim tipinde kişiler gündüz herhangi bir astım belirtisi göstermiyor olmalarına rağmen, geceleri ve özellikle de gece 2 ile 4 arasında nefessiz kalma, hırıltılı nefes, öksürük gibi belirtiler gösteriyor olabilirler. Bu durum sık sık yaşanabileceği gibi, arada bir de ortaya çıkabilir.

Astımın Nedenleri

Astımın tam olarak neden ortaya çıktığı bilinmemektedir. Ancak bir takım etkenlerin, astımın ortaya çıkmasında etkili olduğu düşünülüyor. Bunlar:

  • Ailede astım veya egzama, alerjik rinit veya besin alerjisinin olması
  • Çocuklukta bronkiyolit geçirmiş olmak
  • Çocuklukta sigara dumanına maruz kalmış olmak
  • Annenin hamilelik sırasında sigara içmiş olması
  • Prematüre veya az kiloyla doğmuş olmak
  • Obezite

Bununla beraber bir takım etkenlerin de maruz kalındığında tetikleyici rol oynadığı düşünülüyor. Bunlar:

  • Üst solunum yolları enfeksiyonu
  • Polen, toz, hayvan tüyü gibi alerjenler 
  • Sigara dumanı, çevresel kirlilik gibi hava irritanları
  • İbuprofen, aspirin gibi nonsteroid antienflamatuar ağrı kesiciler ve beta blokerleri
  • Sülfit ve tartzit gibi gıda katkı maddeleri
  • Sıcak veya soğuk hava değişimleri
  • Egzersiz
  • Besin alerjileri

Astım Teşhisi

Astım teşhisinde kişinin yaşadığı belirtilerin değerlendirilmesi ile beraber bir takım nefes testleri kullanılır.

Nefes Testleri

Astım teşhisinde temel olarak 3 basit nefes testi yapılır.

1. Spirometri Testi

Bu test hava yollarınızın ve akciğerlerinizin ne kadar iyi çalıştığını gösterir. Spirometri adı verilen bir spirometri 300x200 - Astım Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir?

cihaza takılan bir ağızlığa mümkün olan en yüksek şiddette nefes vermeyi içerir. Bu test 2 şeyi ölçer; ilk 1 saniyede ciğerlerinizden çıkarabildiğiniz hava ve ciğerlerinizde tutabildiğiniz toplam hava miktarı. Sonuçlar sizin cinsiyetinizde, yaşınızda ve boyunuzda olan birinin normal değerleri ile karşılaştırılır ve hava yollarınızın daralıp daralmadığı tespit edilmeye çalışılır.

2. İlaçlı Spirometri Testi

Bu test için önce bir astım inhaler’ından bir nefes alırsınız ve sonra teste girersiniz. Buradaki amaç, astım ilacının sonuçlarınızı iyileştirip iyileştirmediğini, yani hava yollarınızı açıp açmadığını görmektir. Eğer ilaçlı spirometri değerleriniz, ilaçsız olana göre daha iyiyse bu yüksek ihtimalle astımınız olduğu anlamına gelir.

3. Pik Akım Testi

Bu testte, bir nefeste ciğerlerinizden ne kadar hava çıktığı ölçülür. Pik akım ölçer adı verilen bir küçük birpik ak%C4%B1m %C3%B6l%C3%A7er 300x200 - Astım Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir?

alete olabildiğince güçlü ve hızlı nefes vermeniz gerekir. Bu testte çıkan sonuçlar sizin cinsiyetinizde, yaşınızda ve boyunuzda olan kişilerin normal değerleri ile karşılaştırılır.

Diğer Tesler

Nefes testleri dışında astım teşhisi için kullanılan diğer testler şunlardır:

Hava Yolu Açıklığı Testi

Bu testte, hava yollarınızın bir astım tetikleyicisine nasıl tepki verdiği ölçülür. Test sırasında, eğer astımınız varsa hava yollarınızı hafifçe daraltacak bir maddeyi solunumanız istenir ve devamında spirometri testi ile hava yollarınızın daralıp daralmadığına bakılır. Egzersize bağlı astımdan şüphenildiği durumlarda, astım tetikleyicisi olarak egzersiz kullanılır ve sonuçlara bakılır.

Hava Yolu Enflamasyon Testi

Bu testte hava yollarınızda bir enflamasyon olup olmadığına bakılır. Bu iki şekilde yapılır:

Mukus (balgam) incelemesi: Mukustan bir örnek alırarak enflamasyon olup olmadığına bakılır.

Nitrik oksit konsantrastonu: Özel bir makine kullanılarak, verdiğiniz nefesteki nitrik oksit miktarı ölçülür. Yüksek nitrik oksit değerleri enflamasyona işaret eder.

Alerji Testleri

Belirtilerinizin bir alerjen tarafından tetiklendiği düşünülüyorsa, doktorunuz alerji testleri yapabilir. Yaygın olarak kullanılan alerji testleri şunlardır:

Deri Prik Testi: Alerjiye neden olabilecek maddeler derinizle temas ettirilir ve bu temasın sonunda deride kızarıklık olup olmadığına bakılır.

Kan Testi: Kanda bir alerjene karşı gelişen maddeler olup olmadığına bakılır.

Astım Tedavisi

Astımı tamamen iyileştiren bir tedavi yoktur ancak bir takım tedavi yöntemleri ile astım belirtileri kontrol altına alınabilir ve astımı olan bir kişi normal ve aktif bir hayat sürebilir. Astım tedavisinin ilk aşaması astım belirtilerini tetikleyen etkenlerden uzak durmaktır. Bununla beraber, hem yetiştkinler, hem de çocuklar için astım temel olarak inhaler tedavisi ile kontrol altına alınır.

Rahatlatıcı İnhalerlar

Rahatlatıcı inhalerlar (genelde mavi renktedirler), astım belirtilerini hızlı bir şekilde rahatlatmak için mavi inahler - Astım Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir?

kullanılır. Bu inhalerlar kısa etkili beta2-agonist denilen ve solunum yollarını genişleten ve solunumu kolaylaştıran bir madde içerirler. Etki süreleri genel olarak 15 dakika civarındadır. Bu inhalerlar astım belirtilerinin yoğunlaştığı zamanlarda kullanılır, düzenli kullanım için değildirler. Ancak her astım hastasının yanında bulundurması gereken ilaçlardandır.

Rahatlatıcı inhalerlar genel olarak güvenli ilaçlardır ve gereğinden fazla kullanılmadığı müddetçe bir sorun oluşturmazlar. Ancak yine de bir takım ender yan etkiler görülebilir:

  • Elde titreme
  • Baş ağrısı
  • Kas krampları
  • Kalp atışında hızlanma

Önleyici İnhalerlar

Önleyici inhalerlar (genelde turuncu veya kahverenginde olurlar) düzenli olarak kullanılan ve astım inhaler - Astım Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir?

belirtilerinin ortaya çıkmasını engelleyen ilaçlardır. İçeriklerinde steroid bulunur ve bu steroidler hava yollarındaki enflamasyona bağlı şişmeyi ve hassasiyeti azaltırlar.

Önleyici inhalerların düzenli olarak kullanılması önemlidir. Ancak bu ilaçlar rahatlatıcı inhalerlar gibi hemen etki etmezler. Önleyici inhalerların doktor tarafından tavsiye edilen dozlarda kullanılması güvenlidir ancak bazı insanlar ender de olsa bir takım yan etkiler yaşayabilirler:

  • Ağızda veya boğazda mantar enfeksiyonu
  • Kısık/çatallı ses
  • Boğazda hassasiyet

Diğer Tedaviler

Bir çok astım hastası yukarıda açıklanan inhaler tedavileri ile belirtilerini kontrol altına alabilir. Ancak bazı durumlarda başka ilaçlardan da faydalanmak gerekebilir.

Uzun Etkili Rahatlatıcı İnhalerlar

Bu inhalerlar temel olarak diğer rahatlatıcı inhalerlar gibi çalışırlar ancak etki süreleri daha 0069a851322bee4cd9d9cbe0f7dc96d1 300x300 - Astım Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir?

uzundur. Uzun etkili rahatlatıcı inhalerlar her zaman önleyici inhalerlar ile beraber ve çoğunlukla tek bir kombine inhalerde kullanılır. Bu kombine inhalerların rengi pembe, bordo veya kırmızıdır.

Uzun etkili rahatlatıcı inhalerlar hiçbir zaman tek başına kullanılmaz çünkü ilaç size kısa süreli rahatlık verse de, orta vadede hava yollarındaki enflamasyonu arttırarak ciddi astım ataklarına neden olabilir.

Tabletler

Eğer yukarıdaki inhaler ilaçları kullanıyor olmanıza rağmen astım belirtilerinde bir gelişme yoksa, doktorunuz tablet ile tedavi opsiyonlarını deneyebilir.

Lökotrien Reseptör Antagonisti: Bu ilaçlar günde bir kere alınır ve hava yollarındaki enflamasyonu azaltırlar.

Teofilin: Günde iki kere alınır ve hava yollarını genişletir.

Steroidler: Steroid tabletler hem astım ataklarında hızlı rahatlama sağlamak için, hem de uzun vadeli astım tedavisinde önleyici olarak kullanılırlar. Ancak steroid tabletlerin uzun vadeli kullanılması yüksek tansiyon, diyabet, katarakt, glokom, kemik erimesi, kilo alımı, kaslarda güçsüzlük gibi bir takım ciddi yan etkiler yaratabilir, o yüzden bu ilaçları doktor kontrolünde ve doktorunuzun önerdiği dozun dışına çıkmadan kullanmanız önemlidir.

Astım Krizi

Eğer bir astım krizi geçiriyorsanız hemen 5 Adım Kuralı’nı uygulayın:

  1. Her seferinde bir nefes olmak üzere rahatlatıcı inhaler’dan 2 kere kullanın
  2. Dik oturun ve sakin olun
  3. Yavaş yavaş nefes alın
  4. İyileşme olmazsa, her dakika bir rahatlatıcı inhaler’dan püskürtün:
    • Altı yaşından büyük yetişkinler ve çocuklar, on dakikada toplam on nefes inhaler kullanabilir
    • Altı yaşından küçük çocuklar, on dakikada toplam altı nefes inhaler kullanabilir
  5. Belirtiler on dakika içinde düzelmezse ya da endişeleniyorsanız 112’yi arayın. Bir ambulans on dakika içinde gelmezse 4. Adımı tekrarlayın.·

Unutmayın, bir astım krizi geçiriyorsanız:

› İnhaler’ı normalden fazla kullanmanızda bir sakınca yoktur

› Kriz sırasında uzanmayın, dik oturun ve kimsenin sizi sıkacak şekilde size sarılmasına ve omzunuza kollarını dolamalarına izin vermeyin.


 

Yazının içeriğini faydalı buldunuz mu?

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll Up
Menü başlıklarının alt başlıklarını görmek için yanlarındaki oklara basabilirsiniz.