YÜKLENİYOR

Aradığınız kelimeyi yazın

A Otoimmün Hastalıklar

Ankilozan Spondilit Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir? 5/5 (1)

Ankilozan Spondilit (AS), omurga ve vücudun diğer bölgelerinde enflamasyona neden olan kronik bir hastalıktır. AS erkekleri kadınlardan daha sık etkiler. Semptomlar genellikle erken yetişkinlik döneminde başlar. Enflamasyon aynı zamanda vücudun göz gibi diğer bölümlerinde de görülebilir. Ankilozan Spondilit için bilinen kalıcı bir tedavi yöntemi yoktur ancak bir takım tedaviler yaşadığınız belirtileri azaltabilir ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir.

Ankilozan Spondilit Belirtileri

AS belirtileri genellikle bir kaç ay veya yıl boyunca yavaş yavaş ilerler. Belirtiler yıllar içinde daha iyiye de gidebilir, daha kötü de olabilir.  AS çoğunlukla leğen kemiği ve omurga arasındaki eklemi (sakroiliyak), alt omurgayı, omurgadaki tendon ve bağların kemik ile birleştiği yerleri, göğüs kemiği ve kaburga arasındaki bağları, omuz ve kalça eklemlerini etkiler.

Sırt Ağrısı ve Tutukluk 

Sırt ağrısı ve tutukluk genel olarak AS’nin en temel belirtilerindendir.

  • Ağrı, egzersiz ve hareket ile azalır ancak dinlenme ile daha iyi veya daha kötü olmaz
  • Ağrı ve tutukluk sabah ve geceleri daha fazladır – bu ağrı kişiyi gece uykusundan uyandırabilir
  • Ağrı kalça bölgesinde daha yoğun görülür

Artrit

AS, eklemlerin enflamasyonu anlamına gelen artrite de sebep olabilir. Artrit sırt bölgesinin dışında kalça ve dizlerde de görülebilir. Artrit nedeniyle etkilenen eklemlerde hareket sırasında ağrı, hassasiyet ve şişkinlik görülebilir.

Entezit

Entezit, kemiğin tendon (kasları kemik ile birbirine bağlayan bağlar) veya kiriş (kemikleri diğer kemikler ile birbirine bağlayan bağlar) ile birleştiği yerdeki ağrılı enflamasyondur. AS’de görülen entezit daha çok kaval kemiğinde, Aşil tendonunda, topukta ve kaburganın göğüs kemiği ile birleştiği yerlerde görülebilir. Eğer kaburgalarda entezit oluşursa, bu durumda kişi göğüs ağrısı çekebilir ve derin nefes için göğüs kafesini açmakta zorlanabilir.

Yorgunluk 

AS’de yorgunluk çok sık görülen belirtilerden biridir. Ancak tedavi sürecinin başlaması ile bu yorgunluk büyük oranda kaybolur.

Ankilozan Spondilit Nedenleri

AS’ye tam olarak neyin neden olduğu bilinmiyor ancak hastalığın HLA-B27 isimli gen ile bir bağlantısı olduğu düşünülüyor.

HLA-B27 Geni

Araştırmalar, AS’li 10 kişiden 9’unun, İnsan Lökosit Antijeni (Human Leukocyte Antigen) B27 (HLA-B27) olarak bilinen belirli bir geni taşıdığını gösteriyor. Ancak her bu geni taşıyan insanda AS gelişmiyor. Tahminlere göre her 100 kişiden 8’i bu geni taşıyor ancak bu kişilerin çoğunda AS ortaya çıkmıyor. Fakat bu geni taşıyor olmak bir nedenden kişinin AS geliştirme riskini arttırıyor.

Ankilozan Spondilit Kalıtsal Bir Hastalık Mıdır?

HLA-B27 geni bir aile üyesinden diğerine aktarılabilir. Ancak sizde HLA-B27 geni bulunsa bile, çocuklarınızın AS geliştirme riski %20’nin altındadır. Aynı şekilde HLA-B27 genini taşımadığınız halde AS olduysanız, çocuklarınızın AS geliştirme riski %10’un altındadır. Diğer yandan, ebevyenlerinizde veya kardeşlerinizde AS ortaya çıktıysa, sizin de AS geliştirme riskiniz, hiçbir yakın akrabasında AS olmayan bir kişiye göre 3 kat fazladır.

Ankilozan Spondilit Teşhisi

Zaman içersinde yavaş geliştiği ve kesin olarak teşhis eden bir test olmadığı için AS teşhis edilmesi zor bir hastalıktır. Fiziksel muayene, kan ve görüntüleme testlerinden çıkan sonuçların beraber değerlendirilmesi ile teşhis konulur.

Kan Testleri

Kan testinde öncelikle enflamasyon aranır. Genetik kan testinde ise HLA-B27 geninin varlığına bakılır. Ancak bu iki durum pozitif olsa dahi, tek başına AS teşhisi için yeterli değildir. Enflamasyon başka bir nedene dayanıyor olabilir ve AS geliştirmeyen bir çok insanda da HLA-B27 geni mevcut olduğundan, bu genin kişideki varlığı sadece AS teşhisine yaklaştıran bir durumdur.

Görüntüleme Testleri

AS’nin erken aşamalarında görüntüleme testlerinden bir sonuç elde edilemeyebilir. Bu nedenle AS’nin teşhisi kimi zaman yıllar alan bir süreçtir. Görüntüleme testlerinde (röntgen veya MR) sakroiliyak eklemlerde enflamasyon (sakroiliit) olup olmadığına ve omurgada eğrilik (ankiloz) olup olmadığına bakılır. Kesin teşhis için sakroiliyak eklemlerde enflamasyon ve şu 3 durumdan birinin varlığı aranır:

  • En az 3 aydır devam eden ve hareket ile düzelip dinlenme ile düzelmeyen alt sırt bölgesinde ağrı
  • Bel omurunda sınırlı hareket kabiliyeti
  • Yaş ve cinsiyete göre normal olarak beklenmesi gerekenden daha düşük bir göğüs genişletme kabiliyeti

Bu sayılan üç duruma da sahipseniz ancak sakroiliyak eklemlerde enflamasyon bulgusuna rastlanmadıysa veya bu 3 durumu yaşamadan sadece sakroiliyak eklemlerde enflamasyon bulunsa da yine de AS teşhisi alabilirsiniz.

Ankilozan Spondilit Tedavisi

Ankilozan Spondiliti tam olarak iyileştiren bir yöntem yoktur. Ancak belirtileri azaltan ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatan veya durduran tedavi yöntemleri vardır. Bu yöntemler genel olarak ilaç, egzersiz ve FTR’nin (Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon) bir kombinasyonudur.

Egzersiz ve FTR

Fiziksel olarak aktif olmak AS için hayati öneme sahiptir. Bunun için hem doktorunuzun söylediği egzersizleri yapmanız, gerekiyorsa FTR tedavisi görmeniz ve genel olarak postür ve omurga hareket kabiliyetinizi geliştirmeniz gerekir.

İlaç Tedavisi

İlaç tedavisi ağrı kesiciler, Anti-TNF ilaçları, kortizon enjeksiyonları DMARD ilaçlarından oluşur. Ancak hangi ilaç tedavisinin uygulanacağının kararı doktor tarafından ve hastalığın evresine ve kişinin yaşadığı belirtilerin ağırlığına göre değerlendirilir.

Ağrı Kesiciler

AS için ilk aşamada nonsteroid antienflamatuar ilaçlar (NSAİİ) kullanılır. Bu ilaçlar ağrıyı dindirdikleri gibi, eklemlerdeki enflamasyonu da azaltırlar. Ibuprofen, naproksen, diklofenak içerikli ilaçlar bu kategoridedir.  Ancak bu ilaçların yan etkilerini yoğun bir şekilde yaşıyorsanız, bu durumda yan etkisi NSAİİ’lere göre çok daha az olan parasetamol içerikli ağrı kesicileri de kullanabilirsiniz.

Eğer NSAİİ’ler veya parasetamol ağrılarınız için yeterli gelmiyorsa, doktorunuz kodein içerikli ve biraz daha güçlü olan ağrı kesicilerden kullanmanızı isteyebilir. Ancak kodeinlerin kusma, kabızlık ve baş dönmesi gibi yan etkileri vardır.

Anti-TNF İlaçları

Eğer FTR ve ağrı kesiciler ile hastalık kontrol altına alınamıyorsa, doktorunuz Anti-TNF (Anti-Tümör Nekroz Faktör) ilaçları kullanmanızı isteyebilir. TNF, bir enflamasyon oluştuğunda vücut hücrelerinin ürettiği bir kimyasaldır ve bu ilaçlar ile bunun önüne geçilmeye çalışılır. Anti-TNF ilaçları enjeksiyon yoluyla verilir ve verildiği bölgedeki enflamasyonu azaltmaya çalışır.

Anti-TNF ilaçları görece yeni geliştirilmiş ilaçlardır ve AS için uzun süreli etkileri net olarak hala bilinmemektedir. Ancak romatoid artritli hastalarda daha uzun zamandan beri kullanılan bu ilaçların uzun vadeli güvenliği için elde bir takım veriler mevcuttur ve bu verilere dayanılarak AS için de kullanılmaya başlanmıştır. Ancak her durumda bu ilaçlar ile tedaviye başlanması için doktorunuzla ayrıntılı değerlendirme yapmanız yerinde olacaktır.

Kortikosteroidler

Ülkemizde daha çok “kortizon” olarak bilinen kortikosteroid de güçlü antienflamatuar etkileri nedeniyle AS için kullanılan ilaçlar arasındadır. Tablet veya enjeksiyon olarak kullanılırlar. Eğer belirli bir eklem enflamasyonu var ise, kortikosteroidler o ekleme enjeksiyon yoluyla verilebilir. Ancak kortikosteroidlerin yoğun yan etkileri dolayısıyla, bu enjeksiyonların yılda en fazla 3 defa yapılması ve iki enjeksiyon arasında en az 3 ay olması iyi bir tercih olacaktır.

DMARD İlaçları

DMARD (Disease-modifying anti-rheumatic drug) ilaçları genel olarak diğer artrit türlerini tedavi için kullanılsa da, AS tedavisinde de yeri vardır. Bu ilaçlar omurga dışında bulunan enflamasyon ve ağrıyı tedavi etmek için verilebilir.

Ankilozan Spondolit Komplikasyonları

AS genel olarak vücudun bir çok yerini etkileyebilen kompleks bir hastalıktır ve kontrol altına alınmadığı zaman bir takım komplikasyonlar çıkarabilir.

Azalmış Esneklik

AS’li bir çok insan normal hayatına büyük ölçüde devam edebilir ancak bazı insanların omurgalarında hareket kabiliyetini azaltacak şekilde sorunlar oluşabilir. Bu genellikle sırtın alt bölgesini etkiler ve omurgadaki kemiklerin birleşmesinin sonucu olarak ortaya çıkar. Omurganın birbirine kaynaşması, sırtınızı hareket ettirmenizi zorlaştırabiilr ve duruşunuzun bir pozisyona sabitlenebileceği anlamına gelebilir, ancak çoğu durumda ciddi sakatlığa yol açmaz. Çok ender durumlarda ameliyat gerekebilir.

Eklem Hasarı

AS kalça ve diz gibi omurga dışındaki bir takım eklemlerde de enflamasyona yol açtığı için, zaman içinde bu eklemlerin hareket kabiliyetinde azalmalara neden olabilir.

İris İltihabı 

Ön üveit iltihabı da olarak bilinen iris iltihabı, AS ile beraber görülebilen bir göz enflamasyonudur. Belirtileri arasında gözde kızarıklık ve şişme, ışığa duyarlılık ve bulanık görme bulunur ve genellikle iki gözü birden değil, sadece bir gözü etkiler. Eğer AS’niz varsa ve iris iltihabı olduğunuzdan şüpheleniyorsanız, lütfen vakit kaybetmeden doktora gidin. Zira hızlı bir şekilde müdahale edilmezse, iris iltihabı görme kaybına neden olabilir. İris iltihabı çoğunlukla kortikosteroidler içeren göz damlaları ile tedavi edilir.

Osteoporoz (Kemik Erimesi)

Kemik erimesi AS’de görülebilen bir durumdur ve özellikle omurga kemiklerinde ortaya çıkar. Bu durumda doktorunuz size kemiklerinizi güçlendirici ilaçlar verecektir. Bu ilaçlar tablet veya enjeksiyon olarak alınır.

Kardiyovasküler Hastalıklar

Ankilozan Spondiliti olan kişilerin kardiyovasküler hastalıklar (kalp hastalığı, felç gibi kalp ve damarlarda ortaya çıkan hastalıklar) geliştirme riski de artar. Bu yüzden bu kişilerin eğer içiyorlarsa sigarayı bırakmak,  fazla kilolarını vermek ve düzenli olarak egzersiz yapmak gibi riski minimize edici eylemleri gerçekleştirmesi ve düzenli olarak kontrolden geçmeleri gerekir.

Kauda Ekuina Sendromu

Omurganın en alt kısmındaki sinirlerin sıkışması sonucu oluşan bu sendrom, ender de olsa AS’li kişilerde gelişebilir. Bu sendrom, kalça bölgesinde uyuşma, bacaklarda zayıflık, uriner ve bağırsak hareketlerini kontrol edememe gibi sorunlara sebep olabilir.

Amiloidoz

Amiloid, kemik iliği tarafından üretilen bir proteindir ve bu proteinin kalp, böbrek ve karaciğer gibi organlarda da oluşmasına amiloidoz adı verilir. Bu durum yorgunluk, kilo kaybı, nefes darlığı gibi belirtiler verebilir.

Yazının içeriğini faydalı buldunuz mu?

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll Up
Menü başlıklarının alt başlıklarını görmek için yanlarındaki oklara basabilirsiniz.